Geschiedenis Etten-Leur

In 1902 richtten de Zusters Franciscanessen het Sint Antonius Gesticht op. Hier werden mensen opgevangen die zich in de samenleving niet konden handhaven en waar geen plek voor was bij familie. Dat konden bejaarden zijn, armen, weeskinderen, gehandicapten, daklozen of moeilijk opvoedbare meisjes. Later is de instelling uitgegroeid tot een opvang van mensen met een psychiatrische aandoening. 

In die tijd werd anders gedacht over geestelijke gezondheidszorg. Men vond dat kwetsbare mensen beschermd moesten worden. Daarom leefden bewoners vaak apart van de samenleving. Rond het terrein stond een muur die het gesticht scheidde van het dorp. Het leven speelde zich grotendeels af binnen de grenzen van het terrein. 

< foto muur + poort toevoegen > 

De psychiatrie bestond voornamelijk uit het beschrijven van hoe mensen eruit zagen en het gedrag dat mensen vertoonden. De verpleging beperkte zich tot het verzorgen van deze mensen en het beschermen van de patiënten tegen zichzelf. Ze werden beschouwd als patiënten. Ze sliepen op grote zalen en zonder enige vorm van privacy. 

< foto slaapzaal toevoegen >  

Vanaf het begin hadden de Nonnen een boerderij met personeel uit de buurt om zelfvoorzienend te zijn. 

Daarnaast was werken in de wasserij door patiënten en religieuzen een vorm van dagbesteding, maar zeker ook een verdienmodel.  

< foto wasserij toevoegen > 

In 1909 werd de bouw van de kapel op het terrein afgerond.  

< foto toevoegen > 

De brand van de kapel in 1966 markeert toevallig genoeg ook het einde van het religieuze tijdperk.  

< foto brand toevoegen >

Leken personeel komt in de plaats van religieuzen. In 1967 wordt Stichting Het Hooghuys opgericht. Er komt een verpleegstersflat op het terrein. 

< foto verpleegstersflat > 

Op de overzichtsfoto van het terrein zie je: onder de kapel, het werktheater, de gymzaal en daarachter het Mariapaviljoen.  

< foto terrein toevoegen > 

In de loop van de twintigste eeuw verandert de kijk op zorg. Zelfstandigheid, eigen regie en meedoen in de samenleving wordt steeds belangrijker. Mensen krijgen meer vrijheid en meer mogelijkheden om hun eigen leven vorm te geven.  

Een symbolisch moment in die ontwikkeling is het openstellen van het poortgebouw in de jaren negentig. De gesloten doorgang wordt een open verbinding met de omgeving. 

Daardoor veranderde niet alleen het terrein, maar ook de betekenis ervan. 

Waar vroeger sprake was van een duidelijke scheiding tussen instelling en samenleving, ontstond geleidelijk een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. 

Sinds 1999, na een fusie van Stichting Het Hooghuys met drie andere ggz-instellingen, is de naam gewijzigd in GGZ Regio Breda. Thans is de tenaamstelling GGz Breburg. 

Later is boerderij De Brande gebouwd als dagbesteding en om buurtbewoners met kinderen welkom te heten. 

< foto’s dieren + kas toevoegen > 

Op de PastoorBinckstraat werden de eerste appartementenwoningen gebouwd in de jaren . hier kregen bewoners voor het eerst de sleutel van hun eigen huis. 

< foto appartementen toevoegen >

Ook de gebouwen en het terrein veranderden mee. Waar vroeger een groot deel van de omgeving bij de instelling hoorde, staan nu woningen en appartementen. Het terrein is steeds meer onderdeel geworden van de wijk. 

GGz Breburg is tot begin 2019 op het binnenterrein gevestigd. Dan begint de bouw voor de nieuwe wijk op deze plek. In 2021 krijgt het Antoniusgebouw een nieuwe bestemming als appartementencomplex, de Antoniusresidentie.  

Voor ons heel symbolisch dat het oude hoofdgebouw nu letterlijk onderdeel is van de samenleving. 

Deze ontwikkeling gaat vandaag de dag nog steeds door. Op het terrein werken cliënten en buurtbewoners samen, onderhouden zij het groen en ontmoeten zij elkaar op verschillende plekken. Ook de natuur speelt daarin een belangrijke rol. Groene ruimtes nodigen uit om naar buiten te gaan, elkaar tegen te komen en samen actief te zijn. 

Deze ontwikkeling past bij een bredere verandering binnen de geestelijke gezondheidszorg. Zorg vindt niet alleen plaats binnen gebouwen. Verbinding met de samenleving, deelname aan activiteiten en contact met anderen worden steeds belangrijker. 

Dat de poort van de oude hoofdingang bewaard is gebleven, vinden wij bijzonder waardevol. Zij herinnert aan de geschiedenis van deze plek en vertelt het verhaal van de ontwikkeling die hier heeft plaatsgevonden.